بسیاری از کاربران تازهکار فکر میکنند ارز دیجیتالی که قیمت دلاری آن کمتر است، شانس رشد بیشتری دارد یا ارز دیجیتالی با قیمت بالاتر، ارزشمندتر است. اما در بازار ارزهای دیجیتال، قیمت یک کوین به تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه پروژهها نیست و ممکن است یک توکن چند سنتی، ارزش بازار (مارکت کپ) بسیار بزرگتری نسبت به یک توکن صدها دلاری داشته باشد. به همین خاطر سرمایهگذاران حرفهای موقع ارزیابی پروژهها بیشتر به «مارکت کپ» توجه میکنند. ما هم در این مطلب قصد داریم مفهوم مارکت کپ، عوامل موثر بر آن و محدودیتهایش را بررسی کنیم.
مارکت کپ یا ارزش بازار چیست؟
مارکت کپ (Market Capitalization) یا ارزش بازار، یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی پروژههای ارز دیجیتال است. این شاخص از حاصلضرب قیمت هر واحد دارایی دیجیتال در عرضه در گردش (Circulating Supply) محاسبه میشود. برای مثال، اگر قیمت یک ارز ۱۰ دلار باشد و ۱۰۰ میلیون واحد از آن در گردش قرار داشته باشد، ارزش بازار آن برابر با یک میلیارد دلار خواهد بود.
مارکت کپ نشان میدهد یک پروژه از نظر ارزش کلی چه جایگاهی در بازار دارد و به همین خاطر معیار دقیقتری نسبت به قیمت محسوب میشود. برای مثال، ممکن است قیمت یک کوین ۵۰۰ دلار باشد اما تعداد بسیار کمی از آن در گردش وجود داشته باشد. در مقابل، ارزی با قیمت ۲ دلار میتواند ارزش بازار بسیار بزرگتری داشته باشد.
ارزهای دیجیتال بر اساس مارکت کپ معمولاً به چند دسته مهم تقسیم میشوند که در جدول زیر میتوانید مهمترینِ آنها را بررسی کنید.
| دسته | بازه مارکت کپ | ویژگیها |
| مگا مارکت کپ (Mega Cap) | بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار | پروژههای بسیار بزرگ و تثبیتشده با نقدشوندگی بالا و ریسک نسبتاً پایین؛ برای مثال بیت کوین و اتریوم در این گروه قرار میگیرند. |
| مارکت کپ بزرگ یا لارج کپ (Large Cap) | ۱۰ تا ۲۰۰ میلیارد دلار | پروژههای بزرگ با نقدشوندگی بالا، ثبات بیشتر و ریسک کمتر نسبت به پروژههای کوچکتر (مثل بایننس کوین). |
| مارکت کپ متوسط (Medium Cap) | ۲ تا ۱۰ میلیارد دلار | پروژههایی با پتانسیل رشد بیشتر نسبت به لارج کپها، اما با ریسک و نوسان بالاتر (مثل زی کش و چین لینک). |
| مارکت کپ کوچک (Small Cap) | ۳۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد دلار | پروژههایی با نوسانات بیشتر و امکان رشد یا افت سریعتر قیمت (مثل پولیگان). |
| مارکت کپ بسیار کوچک (Micro Cap) | ۵۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار | پروژههای پرریسک با نقدشوندگی کمتر و نوسانات قیمتی قابلتوجه (مثل وان اینچ). |
| نانو مارکت کپ (Nano Cap) | کمتر از ۵۰ میلیون دلار | پروژههای با نقدشوندگی پایین، ریسک بالا و احتمال نوسانات شدید قیمت (مثل سوشی سواپ). |
البته توجه داشته باشید که مارکت کپ رمزارزها مدام در حال تغییر است و ممکن است دسته آن هم عوض شود.
عوامل موثر بر ارزش بازار یا Market Cap چیست؟
ارزش بازار همواره ثابت نیست و با تغییر برخی عوامل افزایش یا کاهش پیدا میکند. مهمترین عامل، قیمت هر واحد ارز دیجیتال است. زمانی که قیمت یک ارز دیجیتال افزایش پیدا میکند، در صورت ثابت بودن تعداد کوینهای در گردش، مارکت کپ آن هم رشد خواهد کرد. به همین خاطر نوسانات قیمت مستقیماً روی ارزش بازار اثر میگذارند.
عامل دوم، تعداد کوینهای در گردش (Circulating Supply) است. اگر پروژهای توکنهای جدید وارد بازار کند یا بخشی از توکنها را آزاد کند (توکن آنلاک)، تعداد واحدهای در گردش افزایش مییابد و حتی اگر قیمتش ثابت بماند، مارکت کپش تغییر کرده و افزایش یابد. برعکس اگر بخشی از توکنها سوزانده شوند یا از چرخه خارج شوند، ممکن است ارزش بازار کاهش یابد.
عرضه و تقاضا، پذیرش پروژه، اخبار مهم، بهروزرسانیهای فنی، وضعیت اقتصاد جهانی و احساسات سرمایهگذاران نیز از عوامل غیرمستقیمی هستند که از طریق تغییر قیمت، روی مارکت کپ اثر میگذارند.
یکی دیگر از شاخصهای مهم بازار که بر اساس مارکت کپ محاسبه میشود، دامیننس (Dominance) است. دامیننس نشان میدهد چه درصدی از کل ارزش بازار ارزهای دیجیتال به یک ارز خاص تعلق دارد. در جدول زیر میتوانید مهمترین دامیننسهای بازار کریپتو را بررسی کنید.
| دامیننس | تعریف | اهمیت |
| دامیننس بیت کوین (BTC.D) | درصد سهم ارزش بازار BTC از کل ارزش بازار کریپتو. | مهمترین شاخص بازار کریپتوست. افزایش آن معمولاً نشان میدهد سرمایه به سمت BTC حرکت کرده و آلت کوینها عملکرد ضعیفتری دارند. کاهش آن نیز اغلب نشانه ورود سرمایه به آلت کوینها و آغاز «آلت سیزن» است. |
| دامیننس اتریوم (ETH.D) | درصد سهم ارزش بازار اتریوم از کل بازار کریپتو. | برای ارزیابی قدرت اتریوم و اکوسیستم آن کاربرد دارد. رشد دامیننس اتریوم معمولاً نشاندهنده افزایش تقاضای ETH و پروژههای مرتبط با آن است. |
| دامیننس تتر (USDT.D) | درصد سهم ارزش بازار تتر از کل بازار کریپتو. | یکی از مهمترین شاخصهای احساسات بازار است. افزایش دامیننس تتر معمولاً به معنی خروج سرمایه از داراییهای پرریسک و انتظار برای کاهش قیمتها است. کاهش آن اغلب نشان میدهد سرمایه دوباره وارد BTC و آلت کوینها شده است. |
| دامیننس استیبل کوینها | سهم مجموع استیبل کوینها مانند تتر، USDC و DAI از کل ارزش بازار کریپتو. | میزان نقدینگی آماده ورود به بازار را نشان میدهد. افزایش آن معمولاً نشانه احتیاط سرمایهگذاران و کاهش آن بیانگر افزایش ریسکپذیری بازار است. |
| دامیننس آلت کوینها | درصد سهم مجموع آلت کوینها از کل بازار کریپتو (بهجز BTC). | برای تشخیص قدرت آلت کوینها نسبت به BTC استفاده میشود. افزایش آن معمولاً بیانگر رشد آلت کوینها و کاهش آن نشاندهنده برتری BTC است. |
| دامیننس BTC + اتریوم | سهم مجموع ارزش بازار BTC و اتریوم از کل بازار کریپتو. | نشان میدهد چه مقدار از سرمایه بازار در دو ارز دیجیتال بزرگ متمرکز شده است. افزایش این شاخص معمولاً به معنی کاهش تمایل سرمایهگذاران به پروژههای کوچکتر است. |
آموزش کوین مارکت کپ
یکی از اولین سایتهایی که هر سرمایهگذاری باید با آن آشنا شود، سایت CoinMarketCap است. این سایت یکی از معتبرترین پلتفرمهای بازار کریپتوست که اطلاعات جامعِ ارزهای دیجیتال را ارائه میکند. مهمترین قابلیت این سایت، نمایش قیمت لحظهای هزاران ارز دیجیتال، مارکت کپ، حجم معاملات روزانه، عرضه در گردش، عرضه کل و میزان تغییرات قیمت در بازههای زمانی مختلف است. کاربران میتوانند با استفاده از نمودارهای قیمتیِ CoinMarketCap، روند هر ارز را بررسی کرده و بعد در صرافیهایی مثل نوبیتکس خرید و فروش کنند.
کوین مارکت کپ علاوه بر اطلاعات قیمتی، شاخصهای مهمی مثل دامیننس BTC و اتریوم، ارزش کل بازار کریپتو و شاخص ترس و طمع (Fear & Greed Index) را هم ارائه میدهد. همچنین امکان مشاهده رتبهبندی ارزهای دیجیتال، دستهبندی پروژهها، اطلاعات صرافیهای متمرکز و غیرمتمرکز، حجم معاملات آنها و وضعیت بازارهای اسپات و مشتقه را فراهم میکند.
از دیگر امکانات این سایت میتوان به ایجاد واچلیست (Watchlist)، ساخت پرتفوی شخصی برای رصد داراییها، تقویم ایردراپها، رویدادهای مهم پروژهها، اخبار روز بازار، اطلاعات توکنهای تازهوارد و بخش آموزشی CoinMarketCap Academy اشاره کرد. این امکانات باعث شده کوین مارکت کپ به یکی از مهمترین منابع معاملهگران بازار ارزهای دیجیتال تبدیل شود.
جمعبندی
مارکت کپ یکی از مهمترین شاخصهای بازار کریپتوست و علاوه بر نشان دادن اندازه یک پروژه، اطلاعات مهمی درباره جایگاه آن و مسیر ورود یا خروج سرمایه میدهد. به همین خاطر بسیاری از تحلیلگران باور دارند مارکت کپ گاهی اوقات از خود قیمت مهمتر است. البته باید توجه داشته باشیم که این شاخص به تنهایی نمیتواند کیفیت یا آینده یک پروژه را مشخص کند و باید در کنار بقیه شاخصها استفاده شود.